- ادغام EVONIK و BASF یکی از مهم‌ترین موضوعات اخیر در صنعت شیمی اروپا است؛ اما برخلاف برخی برداشت‌ها، این دو شرکت هنوز ادغام نشده‌اند و هیچ توافق نهایی برای تصاحب Evonik توسط BASF اعلام نشده است.
ماجرا از ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شد؛ زمانی که BASF تأیید کرد مذاکرات اکتشافی با Evonik و سهامدار عمده آن، RAG-Stiftung، درباره یک تصاحب احتمالی در جریان است. هم‌زمان، Evonik نیز دریافت یک پیشنهاد غیرالزام‌آور برای یک پیشنهاد عمومی داوطلبانه جهت تصاحب شرکت را تأیید کرد. BASF اعلام کرده بود که مسیر و نتیجه این مذاکرات در آن مرحله کاملاً باز است.
اما چند روز بعد، روند این پیشنهاد وارد مرحله جدیدی شد.
آخرین وضعیت ادغام EVONIK و BASF چیست؟
بر اساس گزارش Reuters در ۲۸ سپتامبر، Evonik پیشنهاد اولیه BASF را که ارزش آن حدود ۱۰.۳ میلیارد یورو و معادل حدود ۲۲.۱۵ یورو به‌ازای هر سهم بود، به دلیل پایین بودن ارزش پیشنهادی رد کرده است.
گزارش Financial Times نیز تأیید کرد که Evonik پیشنهاد را برای ورود به مذاکرات رسمی و دسترسی به فرآیند Due Diligence نپذیرفته و در آن مقطع مذاکراتی در جریان نبوده است.
بنابراین در حال حاضر باید میان سه موضوع تفاوت قائل شد:
- پیشنهاد اولیه BASF ارائه شده است.
- پیشنهاد اولیه توسط Evonik پذیرفته نشده است.
- اما احتمال ادامه تلاش BASF برای تصاحب Evonik به‌طور کامل از بین نرفته است.
تحول مهم دیگر در این پرونده، موضع RAG-Stiftung است. این بنیاد که حدود ۴۳.۸ درصد از سهام Evonik را در اختیار دارد، در ۳۰ سپتامبر اعلام کرد که اساسنامه آن امکان فروش کل این سهام را فراهم می‌کند. این موضوع به‌تنهایی به معنای موافقت با پیشنهاد BASF نیست، اما می‌تواند در آینده برای ساختار مالکیت Evonik اهمیت زیادی داشته باشد.
در نتیجه، تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶، هیچ توافق نهایی برای ادغام EVONIK و BASF یا تصاحب Evonik توسط BASF اعلام نشده و پیشنهاد اصلاح‌شده‌ای نیز به‌صورت رسمی تأیید نشده است.
چرا BASF به دنبال Evonik است؟
BASF در اطلاعیه رسمی خود اعلام کرده که به‌صورت مستمر گزینه‌های استراتژیک برای تقویت کسب‌وکارهای اصلی، ایجاد تناسب استراتژیک، رشد سودآور و خلق ارزش را بررسی می‌کند.
از نگاه صنعت، جذابیت Evonik تنها به اندازه آن مربوط نمی‌شود؛ بلکه ساختار پرتفوی محصولات تخصصی و ارتباط آن با بازارهای مختلف شیمیایی اهمیت دارد.
BASF در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۰ میلیارد یورو فروش داشته است، در حالی که Evonik در همان سال حدود ۱۴.۱ میلیارد یورو فروش و حدود ۳۱ هزار نیروی انسانی در بیش از ۱۰۰ کشور داشته است.
Evonik در حوزه‌هایی مانند:
- Specialty Chemicals
- High-Performance Polymers
- Specialty Additives
- Coating Additives
- Polyurethane Additives
- Silanes
- Silica
- Surfactants
- Cosmetic Ingredients
- Adhesives & Sealants
فعال است.
به همین دلیل، ترکیب احتمالی دو شرکت می‌تواند یک مجموعه بسیار بزرگ‌تر با پرتفوی گسترده‌تری از مواد شیمیایی و تخصصی ایجاد کند.
اما ارزش چنین معامله‌ای فقط در افزایش اندازه شرکت خلاصه نمی‌شود.
در صورت ادغام EVONIK و BASF چه تغییری در بازار مواد اولیه ایجاد می‌شود؟
برای تولیدکنندگان رنگ، رزین، پوشش، چسب، پلی‌یورتان و مواد شیمیایی ساختمان، موضوع مهم‌تر از خود معامله این است که در صورت تحقق آن، ساختار زنجیره تأمین چگونه تغییر خواهد کرد.
۱. تمرکز بیشتر تأمین‌کنندگان
یکی از نخستین پیامدهای احتمالی، افزایش تمرکز در بخشی از بازار مواد اولیه شیمیایی است.
اگر دو مجموعه بزرگ با پرتفوی گسترده در کنار یکدیگر قرار بگیرند، برخی خریداران ممکن است بتوانند تعداد بیشتری از مواد اولیه مورد نیاز خود را از یک گروه تأمین کنند.
این موضوع از یک طرف می‌تواند ارتباط تجاری را ساده‌تر کند؛ اما از طرف دیگر، اهمیت Second Source یا منبع تأمین جایگزین را افزایش می‌دهد.
برای خریدار مواد اولیه، وابستگی بیشتر به یک گروه بزرگ الزاماً به معنای ریسک کمتر نیست.
۲. احتمال بازآرایی پرتفوی محصولات و گریدها
یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در هر فرآیند ادغام بزرگ باید مورد توجه قرار گیرد، Portfolio Rationalization است.
اگر دو شرکت محصولاتی مشابه، مکمل یا دارای زنجیره‌های تولید و تأمین هم‌پوشان داشته باشند، پس از یکپارچه‌سازی ممکن است تصمیماتی درباره موارد زیر گرفته شود:
- ادامه یا توقف تولید برخی گریدها
- ادغام محصولات مشابه
- تغییر محل تولید
- تغییر برند یا نام محصول
- انتقال تولید بین سایت‌ها
- تغییر مشخصات فنی برخی محصولات
- تمرکز تولید در سایت‌های منتخب
البته هیچ‌یک از این موارد در حال حاضر به‌عنوان نتیجه قطعی ادغام EVONIK و BASF اعلام نشده‌اند؛ این‌ها پیامدهای بالقوه‌ای هستند که در صورت تحقق معامله باید رصد شوند.
چرا محل تولید در این پرونده اهمیت دارد؟
این موضوع زمانی مهم‌تر می‌شود که بدانیم Evonik حتی پیش از مطرح شدن پیشنهاد BASF، در حال بازطراحی ساختار خود بوده است.
Evonik در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که استراتژی رشد خود را بازتنظیم کرده و قصد دارد پرتفوی کسب‌وکارها و نقش سایت‌های تولیدی را بازتعریف کند. این شرکت همچنین از تقویت توازن ژئواستراتژیک و بررسی سرمایه‌گذاری‌های بیشتر در آسیا و آمریکا خبر داده است.
Evonik همچنین اعلام کرده است که برنامه Evonik Tailor Made در سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ ادامه خواهد یافت و در مجموع حدود ۳۲۰۰ شغل در سراسر جهان کاهش خواهد یافت؛ بنابراین این اقدامات را نباید مستقیماً پیامد پیشنهاد BASF دانست، زیرا برنامه بازسازی Evonik پیش از مطرح شدن این پیشنهاد اعلام شده بود.
نمونه دیگری از این بازآرایی، تصمیم Evonik برای متمرکز کردن تولید Precipitated Silica در سایت Marl است؛ تولید سایت‌های Rheinfelden و Düren قرار است به این سایت منتقل شود و دو سایت قدیمی تا پایان ۲۰۲۹ تعطیل شوند.
بنابراین اگر تصاحب Evonik توسط BASF در آینده محقق شود، یکی از پرسش‌های مهم برای خریداران این خواهد بود:
کدام محصول در کدام سایت تولید خواهد شد؟
زیرا محل تولید می‌تواند بر مواردی مانند:
- کشور مبدأ
- Lead Time
- هزینه حمل
- دسترسی منطقه‌ای
- موجودی
- تخصیص منطقه‌ای محصولات
تأثیر بگذارد.
تأثیر احتمالی بر تولیدکنندگان ایرانی چیست؟
برای بازارهایی که با محدودیت‌های تجاری، بانکی و لجستیکی مواجه هستند، اهمیت این تغییرات می‌تواند بیشتر باشد.
در چنین بازارهایی، «موجود بودن یک محصول در سبد جهانی تولیدکننده» الزاماً به معنای قابل تأمین بودن آن محصول در بازار مقصد نیست.
تغییر در تولید، مسیر صادرات، نمایندگی، منطقه تخصیص محصول یا Lead Time می‌تواند دسترسی عملی به یک گرید مشخص را تغییر دهد.
به همین دلیل، برای تولیدکنندگان ایرانی، مدیریت تأمین مواد اولیه تنها به خرید از یک برند معتبر محدود نمی‌شود؛ بلکه باید مواردی مانند منبع جایگزین، امکان واردات، اسناد فنی، سازگاری با فرمولاسیون و قابلیت تأمین مستمر نیز در نظر گرفته شود.
R&D و Procurement چه چیزی باید در نظر داشته باشند؟
اگر یک تولیدکننده از گریدی از Evonik یا BASF در فرمولاسیون خود استفاده می‌کند، تغییرات احتمالی در ساختار تأمین می‌تواند در آینده سؤالاتی ایجاد کند:
- گرید مورد استفاده همچنان تولید خواهد شد؟
- محل تولید تغییر می‌کند؟
- مشخصات فنی ثابت خواهد ماند؟
- منبع جایگزین از نظر عملکرد و اقتصادی بودن قابل قبول است؟
و در صورت تغییر گرید:
آیا فرمولاسیون نیاز به اصلاح خواهد داشت؟
اینجاست که Sourcing از یک فعالیت صرفاً خرید به یک فرآیند فنی–تجاری تبدیل می‌شود.
یک جایگزین مناسب صرفاً محصولی نیست که روی کاغذ مشخصات مشابهی داشته باشد؛ بلکه باید از نظر عملکرد، سازگاری با فرمولاسیون، مستندات فنی، قیمت، Lead Time و قابلیت تأمین نیز ارزیابی شود.
ادغام EVONIK و BASF؛ یک خبر یا یک سیگنال برای بازار؟
از نگاه ماران تجارت، اهمیت این پرونده فقط به این سؤال محدود نمی‌شود که:
«آیا BASF در نهایت Evonik را می‌خرد یا نه؟»
سؤال مهم‌تر برای بازار مواد اولیه این است:
«صنعت شیمیایی جهان به چه سمتی در حال حرکت است؟»
هم‌زمان با فشارهای هزینه‌ای، رقابت تولیدکنندگان آسیایی و بازطراحی ظرفیت‌ها و پرتفوی شرکت‌های اروپایی، موضوعاتی مانند Consolidation، Portfolio Optimization و Supply-Chain Resilience اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند.
پرونده احتمالی ادغام EVONIK و BASF یکی از نمونه‌های مهم این روند است.
حتی اگر این معامله در نهایت انجام نشود، اتفاقات اخیر یک پیام مشخص برای خریداران مواد اولیه دارد:
وابستگی به یک منبع تأمین، زمانی پرریسک‌تر می‌شود که ساختار صنعت در حال تغییر باشد.
بنابراین، داشتن منابع جایگزین، بررسی مستمر بازار، اعتبارسنجی گریدهای مشابه و ایجاد مسیرهای تأمین مستقل می‌تواند بخشی از استراتژی مدیریت ریسک مواد اولیه باشد.
ماران تجارت؛ تأمین و Sourcing فراتر از یک خرید
ماران تجارت در کنار تأمین محصولات برندهای معتبر، امکان Sourcing و تأمین پروفرمایی مواد اولیه شیمیایی را نیز فراهم می‌کند.
برای محصولاتی از BASF و Evonik، می‌توان بر اساس گرید و مشخصات مورد نیاز، امکان تأمین، شرایط تجاری و مسیر واردات را بررسی کرد.
همچنین در مواردی که تأمین یک گرید با محدودیت مواجه باشد، بررسی منابع جایگزین و مقایسه گزینه‌های قابل استفاده می‌تواند بخشی از فرآیند Sourcing باشد.
برای دریافت پروفرما یا بررسی امکان تأمین محصولات BASF و Evonik:
نام محصول، گرید، مقدار مورد نیاز و محل تحویل را برای ماران تجارت ارسال کنید.
ثبت درخواست پروفرما در واتساپ
ما امکان تأمین را بر اساس شرایط روز بازار و مسیرهای موجود بررسی خواهیم کرد.
وضعیت خبر در زمان انتشار این مقاله
این مقاله بر اساس اطلاعات منتشرشده تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶ تنظیم شده است. در این تاریخ، پیشنهاد اولیه BASF برای تصاحب Evonik گزارش شده و رد شده است؛ RAG-Stiftung نیز امکان فروش کل سهام خود در Evonik را اعلام کرده است، اما توافق نهایی، پیشنهاد اصلاح‌شده یا آغاز مذاکرات رسمی جدید تأیید نشده است.
رفرنس خبری: سایت BASF
